ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Η Ιαπωνία αντιμέτωπη με χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης και αρνητικό πληθωρισμό

08:48 - 11.07.2016

Ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας κ. Shinzo Abe μετά που ανέλαβε την διακυβέρνηση της χώρας προς το τέλος του 2012 εισήξε μια πολιτική από τρεις πυλώνες, γνωστή ως ``ABENOMICS΄΄.

 

Στόχος είναι η αντιμετώπιση της οικονομικής ύφεσης και του αρνητικού πληθωρισμού. Οι τρεις αυτοί πυλώνες της πολιτικής ABENOMICS τους οποίους ο κ. Abe αποκάλεσε τρία     ``βέλη’’ είναι η νομισματική χαλάρωση, η δημοσιονομική τόνωση και οι διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις. 

Πρόσφατα όμως το γιεν έχει ενδυναμωθεί σημαντικά σε σχέση προς το δολάριο. Η συναλλαγματική αξία του γιεν αυξήθηκε κατά 17% από τις αρχές του 2016 και κατά 5% από της 23 Ιουνίου του 2016 όταν διεξήλθει το δημοψήφισμα στην Βρετανία για το Brexit. Ο δομικός πληθωρισμός που εξαιρεί τις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας είναι αρνητικός της τάξης του 0,3%.  Το ισχυρό γιεν όμως έχει οδηγήσει σε αιτήματα από τις επιχειρηματικές οργανώσεις για επέμβαση στη χρηματιστηριακή αγορά, με στόχο την πιο χαμηλή συναλλαγματική αξία γιεν με την ελπίδα ότι θα αυξηθούν οι εξαγωγές. Υπάρχει όμως ένσταση για σημαντική επέμβαση στις χρηματιστηριακές αγορές λόγω του κινδύνου για  χρηματιστηριακό πόλεμο, ειδικά την υποτίμηση του γιουαν. Αλλά για αντιμετώπιση τόσο του χαμηλού ρυθμού ανάπτυξης και του αρνητικού πληθωρισμού η καλύτερη πολιτική δεν είναι η επέμβαση από το κράτος στην συναλλαγματική ισοτιμία του γιεν αλλά η δημοσιονομική τόνωση, πράγμα που θα δώσει ώθηση τόσο στην οικονομία όσο και στην αύξηση του πληθωρισμού. Και πραγματικά αυτός είναι ο στόχος του κ. Abe.

Έτσι πρόσφατα ο κ. Abe ανακοίνωσε ότι θα καθυστερήσει την αύξηση του φόρου στην κατανάλωση από 8% σε 10%,  που επρόκειτο να εισαχθεί το 2017, κατά 2,5 χρόνια μέχρι τον Οκτώβριο του 2019, προειδοποιώντας ότι η αύξηση της φορολογίας αυτής θα ήτο δυνατόν να οδηγήσει σε μείωση στην εγχώρια ζήτηση και στην επιστροφή στην οικονομική ύφεση. Η αναβολή για την αύξηση της φορολογίας κατανάλωσης  θέτει σε δύσκολη θέση τον κ. Abe ο οποίος μετά από τρία χρόνια που ηλθε στην εξουσία η οικονομία της χώρας δεν είναι ακόμη αρκετά ισχυρή για να αντιμετωπίσει τα χρόνια δημοσιονομικά ελλείμματα και τους αρνητικούς πληθωρισμούς. Ως αποτέλεσμα ο Οίκος Αξιολόγησης Fitch υποβάθμισε την πιστοληπτική Ικανότητα της Ιαπωνίας. Ο δε  Οίκος Moody΄s καθόρισε την πιστοληπτική ικανότητα της Ιαπωνίας οριακά πιο πάνω από τον Fitch στον Α1. Αντίθετα ο Οίκος Αξιολόγησης Standard & Poor΄s πιστεύει ότι η αναβολή για την αύξηση του φόρου κατανάλωσης θα αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών για το 2017 κάτι που είναι θετικό  για την βραχυπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη. Από την μια οι προσδοκίες για ανάπτυξη είναι αδύναμες και το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στα 240%  είναι το πιο ψηλό στο κόσμο. Από την άλλη όμως η Ιαπωνία είναι μια από τις πιο πλούσιες χώρες παγκοσμίως και πολύ παραγωγική. Επίσης το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου χρέους είναι εγχώριο και όλο είναι καθορισμένο σε γιεν, το οποίο η κυβέρνηση της Ιαπωνίας θα μπορούσε να εκτυπώσει αν χρειαστεί. 


Στο μεταξύ η ανακοίνωση ότι η Ιαπωνική Οικονομία σημείωσε ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 1,7% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2016  σε σχέση με 0,3% που ήταν η πρόβλεψη αναπτέρωσε τις ελπίδες των ασκούντων πολιτική. Η αύξηση του ΑΕΠ αντιστρέφει την πτώση στην παραγωγή κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2015 κάτι που σημαίνει ότι η Ιαπωνία έχει αποφύγει τον ορισμό της οικονομικής ύφεσης που καθορίζεται ως η πτώση στην παραγωγή κατά δυο συνεχόμενα τρίμηνα. Η επιτάχυνση στον ρυθμό ανάπτυξης στην ιαπωνική οικονομία σημαίνει ότι αντιμετώπισε με επάρκεια την επιβράδυνση στην ανάπτυξη της Κίνας όπως και της αύξησης την συναλλαγματικής ισοτιμίας του γιεν. 

Στη διάσκεψη της Ομάδας των χώρων  G7 (Group of Seven), τον περασμένο Μάιο, ο πρωθυπουργός κ. Abe δήλωσε ότι η παγκόσμια οικονομική προοπτική είναι τόσο άσχημη όπως ήταν μετά από την κατάρρευση της επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers το 2008. Στόχος ήταν να επιτύχει στήριξη από τους συναδέλφους τους της G7 για μια παγκόσμια δημοσιονομική τόνωση. Αλλά από τις συζητήσεις φάνηκε ότι ο κ. Abe δεν κατόρθωσε να τύχει της στήριξης των ηγετών που είναι αντίθετοι με την δημοσιονομική τόνωση όπως είναι η Καγκελάριος Ανγκελα Μερκελ, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας κ. David Cameron.  Ο κ. Cameron μάλιστα προέβη σε θετικές δηλώσεις για την παγκόσμια οικονομία. Οι δηλώσεις του κ. Abe είχαν ως βασικό στόχο να δικαιολογήσει την απόφαση του για δημοσιονομική τόνωση τόσο με αναβολή αύξησης του φόρου κατανάλωσης από 8% σε 10% από το 2017 στον Οκτώβριο του 2019 όπως και της αύξησης των δημόσιων δαπανών.

Από το 2010 οι περισσότερες χώρες αποφεύγουν την δημοσιονομική τόνωση με στόχο να βελτιώσουν τα δημόσια οικονομικά. Αλλά ο κ. Abe ετοιμάζεται για μια πρόσθετη δημόσια δαπάνη που θα ανέλθει στα $45 δις - $54 δις που αποτελεί την μεγαλύτερη δημοσιονομική τόνωση παγκοσμίως. Η καθυστέρηση της αύξησης της φορολογίας  στόχο έχει να αποφύγει εκείνο που συνέβηκε στις αρχές του 2014 όταν ο κ. Abe  αύξησε τον φόρο κατανάλωσης από 5% σε 8% πράγμα που οδήγησε την οικονομία σε ύφεση. Η αναβολή για την αύξηση της φορολογίας θα δώσει και πολιτικά οφέλη στον κ. Αbe αφού σήμερα 10 Ιουλίου διεξάγονται εκλογές στην άνω Βουλή. Ο πρόεδρος του εμπορικού επιμελητήριου της Ιαπωνίας όμως κ. Akio Mimura δήλωσε ότι η αναβολή για την αύξηση του φόρου κατανάλωσης είναι ατυχής και εισηγείται όπως ο κ. Abe δεσμευτεί για την αύξηση της φορολογίας αυτής τον Οκτώβριο του 2019 άσχετα από τις οικονομικές συνθήκες που τότε θα επικρατούν. Η αύξηση του φόρου αυτού είναι αναγκαία για να εξασφαλιστούν τα έσοδα για την χρηματοδότηση διαφόρων πολιτικών τόνισε ο κ. Mimura.

Έκθεση που ετοιμάστηκε μετά από την ετησία επιθεώρηση από το κλιμάκιο του ΔΝΤ της Ιαπωνικής οικονομίας αναφέρει ότι η Ιαπωνία  θα πρέπει να δώσει μεγαλύτερη οικονομική ώθηση ή να αποδεχθεί ότι θα χρειαστούν χρόνια για να φθάσει ο πληθωρισμός στο στόχο του 2% . Ο πρωθυπουργός κ.  Abe χρειάζεται να ενδυναμώσει το πρόγραμμα ABENOMICS με μια εισοδηματική πολιτική για να αυξήσει τους μισθούς κατά 3% τον χρόνο τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα πέραν της νομισματικής και δημοσιονομικής τόνωσης, αναφέρει στην έκθεση του το ΔΝΤ. Τα πιο ψηλά ημερομίσθια θα αυξήσουν την ζήτηση όπως και τα κόστα πράγμα που θα επιτευχθεί ο στόχος του 2% πληθωρισμού. Όπως δήλωσε στο τέλος της αποστολής του κλιμάκιου του ΔΝΤ ο κ. David Lipton, που είναι ο δεύτερος πιο σημαντικός αξιωματούχος στο ΔΝΤ,  `` τα τόξα παραμένουν τα σωστά τόξα και θα ήταν σκόπιμο να ενδυναμωθούν σε κάποιο βαθμό΄΄. 

 ΕΝΘΕΤΑ 
Όπως αναφέρει το ΔΝΤ ο πρωθυπουργός κ.  Abe χρειάζεται να ενδυναμώσει το πρόγραμμα ABENOMICS με μια εισοδηματική πολιτική για να αυξήσει τους μισθούς πέραν της νομισματικής και δημοσιονομικής τόνωσης.

Ο κ. Abe ετοιμάζεται για μια πρόσθετη δημόσια δαπάνη που θα ανέλθει στα $45 δις - $54 δις που αποτελεί την μεγαλύτερη δημοσιονομική τόνωση παγκοσμίως.