ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Επιβραδύνεται ο ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας

05:52 - 10.05.2016

Λόγω κυρίως ανεπάρκειας ζήτησης και πολιτικών λόγων.

 

Στην πρόσφατη εξαμηνιαία έκθεση του για την παγκόσμια οικονομία (world Εconomic Οutlook) το ΔΝΤ μείωσε τον ρυθμό  ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας για το 2016 στο 3,2% από το 3,4% που ήταν η προηγούμενη πρόβλεψη. Η μείωση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης περιλαμβάνει και την υποβάθμιση στις προοπτικές ανάπτυξης μεγάλων οικονομιών, μεταξύ των οποίων η Αμερική η οποία τώρα προβλέπεται να αναπτυχθεί με ρυθμό 1,9%, η Ιαπωνία με ρυθμό 0,5%, η ευρωζώνη 1,4% και η Βρετανία της οποίας ο ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 1,9%. 


Όπως αναφέρεται στην έκθεση του ΔΝΤ άλλες περιοχές μεταξύ των αναδυομένων οικονομιών αντιμετωπίζεται  επίσης επιβράδυνση στον ρυθμό ανάπτυξης ή ακόμη και ύφεση. Για παράδειγμα, τόσο η οικονομία της Βραζιλίας όσο και της Ρωσίας θα σημειώσουν ύφεση κατά το 2016.  Αλλά παρόλες τις δυσμενείς εξελίξεις το ΔΝΤ προβλέπει ότι θα σημειωθεί οριακή επιτάχυνση κατά το 2017  στο 3,5%.

Όπως ανάφερε ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, κ. Μaurice Obstfeld ο ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας υπήρξε βραδύς για μεγάλο χρονικό διάστημα. Και ο κ. Obstfeld υποστηρίζει ότι η κρίση στο προσφυγικό πρόβλημα και οι πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις έχουν συνδυαστεί με οικονομικά προβλήματα που περιλαμβάνουν ανεπάρκεια ζήτησης και στασιμότητα στην αύξηση των ημερομισθίων, πράγμα που έχει οδηγήσει στην αύξηση του εθνικισμού στα κράτη – μέλη της ευρωζώνης.  

Όσον αφορά την Κίνα όμως το ΔΝΤ εκφράζει την ευαρέσκεια του αφού προβλέπεται ότι το 2016 θα σημειωθεί ρυθμός ανάπτυξης 6,5% σε σχέση με προηγουμένη πρόβλεψη 6,3%. Αυτό είναι αποτέλεσμα των μέτρων που λήφθηκαν για να δοθεί ώθηση στην ανάπτυξη.  Το ΔΝΤ όμως παράλληλα εκφράζει τις ανησυχίες του για τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις  ενόψει του γεγονότος ότι τα καλύτερα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα βασίζονται στην επέκταση της δανειοδότησης και άλλες πολιτικές οι οποίες μακροπρόθεσμα θα επηρεάσουν την οικονομία δυσμενώς. Αναφέρεται ότι τα χρέη της Κίνας αυξήθηκαν με τον πιο γρήγορο ρυθμό κατά το πρώτο τρίμηνο του 2016 και έφθασαν στο 237% του ΑΕΠ, πράγμα που δημιουργεί κίνδυνο για  χρηματοοικονομική κρίση ή ακόμη και παρατεταμένη επιβράδυνση της οικονομίας όπως συνέβηκε στην Ιαπωνία πριν από μερικά χρόνια. Στην περίπτωση της Κύπρου τα χρέη των επιχειρήσεων και των καταναλωτών ανέρχονται στο 300% του ΑΕΠ.

Σύμφωνα με το  Brookings Institution η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει μια ανάκαμψη που είναι αδύναμη, ανομοιογενής και που βρίσκεται σε κίνδυνο να περιπέσει και πάλι σε τέλμα. Τα στοιχεία για τις ανεπτυγμένες οικονομίες είναι καλύτερα, αλλά όμως έχει μειωθεί η εμπιστοσύνη λόγω προβλημάτων στις χρηματοοικονομικές αγορές και των κινδύνων που παρουσιάζονται από το προσφυγικό πρόβλημα της Ε.Ε. την ελληνική οικονομική κρίση, την πιθανότητα η Βρετανία να εξέλθει από την Ε.Ε. όπως και την πολιτική κρίση στην Βραζιλία όπου υπάρχει αίτημα για απομάκρυνση της προέδρου κα. Ντιλμα Ρουσεφ.  Όπως δήλωσε ο καθηγητής, κ. Eswar Prasad, οικονομολόγος στο Βrookings Institution, εκτός κι αν οι κυβερνήσεις δείξουν ικανότητα και προθυμία να αναλάβουν την προώθηση μεταρρυθμίσεων και να χρησιμοποιήσουν μέτρα πολιτικής που να προσφέρουν ώθηση στον ρυθμό ανάπτυξης ακόμη και ο προβλεπόμενος αδύναμος ρυθμός ανάπτυξης δεν πρόκειται να επιτευχθεί. Όσον αφορά την Κίνα φαίνεται ότι προς το παρόν αντιμετωπίζει τους κινδύνους εκροής κεφαλαίων και της υποτίμησης του νομίσματος, φόβοι που παρουσιάζονταν έντονα στις αρχές του χρόνου. Εντούτοις, παρόλο που η Κίνα είναι πρόθυμη να δώσει ώθηση στον ρυθμό ανάπτυξης δεν επιδεικνύει την ανάλογη επιθυμία για την ανάληψη σημαντικών μεταρρυθμίσεων της αγοράς, ειδικά μεταρρυθμίσεων των επιχειρήσεων στον δημόσιο τομέα. 

Το σενάριο που ανησυχεί το ΔΝΤ περισσότερο είναι ότι μια τάση για επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης είναι αυτοτροφοδοτούμενη αφού αποθαρρύνει τις επενδύσεις, πράγμα που οδηγεί σε πολιτικές έντασης και που τελικά η κατάσταση επιδεινώνεται.  Όπως δήλωσε ο κ. Obstfeld ο χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του εθνικισμού στις πλούσιες χώρες. Στην Αμερική οι υποψήφιοι για την προεδρία τόσο των δημοκρατικών όσο και των Ρεπουμπλικάνων εναντιώνονται στην περαιτέρω ελευθεροποιηση του διεθνούς εμπορίου, και η προσφυγική κρίση στην Ε.Ε. ασκεί πιέσεις στην πολιτική των ανοικτών συνόρων στην Ε.Ε.

Το ΔΝΤ εισηγείται τις συνηθισμένες θεραπείες για την παγκόσμια οικονομία που είναι η διατήρηση χαλαρής νομισματικής πολιτικής με δημοσιονομική τόνωση, στις χώρες όπου είναι δυνατόν, και ορισμένες διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις που βοηθούν στην ανάπτυξη. Αλλά διεθνώς τα κράτη – μέλη  της G20 θα πρέπει να καταστρώσουν σχέδια για συντονισμένη δράση αν η οικονομική κατάσταση επιδεινωθεί. 

Όπως αναφέρει σε έκθεση της η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, που είναι η Κεντρική Τράπεζα των Κεντρικών Τραπεζών, η αύξηση των δανείων στις αναδυόμενες οικονομίες κατά τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια βοήθησε στην αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης των χωρών αυτών όπως και σε ευμενείς επιπτώσεις διεθνώς.  Τώρα ο δανεισμός αυτός έχει  περιοριστεί και ήδη άρχισε ο φαύλος κύκλος αποπληρωμής των δανείων, πράγμα που οδηγεί σε επιβράδυνση στον ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας.  Όπως δήλωσε το Institute of International Finance οι αναδυόμενες οικονομίες αντιμετωπίζουν καθαρές εκροές κεφαλαίων που για το 2015 υπολογίζονται στα $735 δις,  που είναι ο πρώτος χρόνος καθαρών εκροών από το 1998. 
 
Όπως αναφέρουν οι αναλυτές τα αρνητικά επιτόκια, δηλαδή τα επιτόκια που καταβάλει η Κεντρική Τράπεζα στις καταθέσεις των τραπεζών, ριψοκινδυνεύουν να επηρεάσουν δυσμενώς τις καταναλωτικές δαπάνες και να υποσκάψουν την οικονομική ανάπτυξη που στόχο έχουν να ενθαρρύνουν. Αναφέρεται ότι η Τράπεζα της Ιαπωνίας, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τέσσερις άλλες Κεντρικές Τράπεζες έχουν εισαγάγει αρνητικά επιτόκια σε μια προσπάθεια να ενθαρρύνουν τις τράπεζες να δανείζουν για  να δοθεί ώθηση στον ρυθμό ανάπτυξης και να αυξηθεί ο ρυθμός πληθωρισμού.  Η πολιτική των αρνητικών επιτοκίων που στόχο έχει να αυξήσει την ζήτηση είναι δυνατόν όμως να οδηγήσει σε μείωση στη ζήτηση των καταναλωτών αν οι καταθέτες αποταμιεύουν περισσότερα λόγω των χαμηλών επιτοκίων για να έχουν το επιθυμητό εισόδημα για την αφυπηρέτηση. Έτσι η αδυναμία των Κεντρικών Τραπεζών να δώσουν ώθηση στην οικονομία με την μείωση σε αρνητικό επίπεδο των επιτοκίων οδηγεί στην επινόηση μιας νέας πολιτικής, της λεγομένης ``HELICOPTER Μoney. Τον περασμένο Μάρτιο ο πρόεδρος της ΕΚΤ, κ. Μάριο Ντράγκι δήλωσε ότι η πολιτική του ``HELICOPTER Μoney΄΄ είναι πολύ ενδιαφέρουσα.  Εκείνοι που υποστηρίζουν την πολιτική του ``HELICOPTER Μoney΄΄ δεν σκοπεύουν βέβαια να ρίχνουν χρήματα από το ελικόπτερο. Σε γενικές γραμμές αυτό που υποστηρίζουν είναι όπως η δημοσιονομική τόνωση με τη μορφή αύξησης δημόσιων δαπανών, μείωσης των φορολογιών ή την παροχή κοινωνικών  παροχών στους πολίτες, να χρηματοδοτείται με την έκδοση νέου χρήματος  αντί με δανεισμό ή φορολογία. Η έκδοση χρημάτων μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί και για απευθείας καταθέσεις στους λογαριασμούς των καταθετών.
ΕΝΘΕΤΑ
Η πολιτική των αρνητικών επιτοκίων που στόχο έχει να αυξήσει την ζήτηση είναι δυνατόν να οδηγήσει σε μείωση στη ζήτηση των καταναλωτών αν οι καταθέτες αποταμιεύουν περισσότερα λόγω των χαμηλών επιτοκίων για να έχουν το  επιθυμητό εισόδημα για την αφυπηρέτηση.

Σύμφωνα με το  Brookings Institution η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει μια ανάκαμψη που είναι αδύναμη, ανομοιογενής και που βρίσκεται σε κίνδυνο να περιπέσει και πάλι σε τέλμα.

Το ΔΝΤ εισηγείται τις συνηθισμένες θεραπείες για την παγκόσμια οικονομία που είναι η διατήρηση χαλαρής νομισματικής πολιτικής με δημοσιονομική τόνωση, στις χώρες που είναι δυνατόν, και ορισμένες διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Υ.Γ.
Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.